Goede doelen en de maatschappelijke impact van Spaanse loterijen
Niet iedere Spaanse loterij besteedt haar opbrengst op dezelfde manier. De ONCE heeft een directe sociale missie voor mensen met een beperking. Staatsbedrijf SELAE, de organisator van El Gordo en La Primitiva, draagt vooral bij via de Spaanse schatkist.
Gaat loterijgeld automatisch naar goede doelen?
Nee, dat is te simpel. Het grootste deel van de inleg gaat eerst terug naar spelers in de vorm van prijzen. Daarna zijn er lonen, verkoopkosten, organisatiekosten en belastingen. Wat overblijft, wordt per organisatie heel anders besteed.
ONCE en SELAE zijn niet hetzelfde. De ONCE heeft een expliciete sociale missie rond mensen met een beperking. SELAE is het staatsbedrijf achter de Lotería Nacional, El Gordo, La Primitiva, BonoLoto en EuroMillions.
ONCE
ONCE: loterijen met een directe sociale functie
ONCE staat voor Organización Nacional de Ciegos Españoles. De organisatie werd in 1938 opgericht en zet zich in voor zelfstandigheid, toegankelijkheid en inclusie van mensen die blind of ernstig slechtziend zijn. De loterijen zijn de financiële basis daarvan. In 2025 investeerde Grupo Social ONCE € 262,6 miljoen direct in mensen met een beperking.
Aangeslotenen
Blinde of ernstig slechtziende mensen die bij de ONCE zijn aangesloten.
Studenten
Leerlingen en studenten met een visuele beperking die werden ondersteund.
Geleidehonden
Nieuwe geleidehonden in 2025, naast 116.478 uur begeleiding bij doofblindheid.
Cijfers over 2025 volgens Grupo Social ONCE. Spaanseloterij.com is niet verbonden aan de ONCE.
Wat gebeurt er met € 100 aan ONCE-loten?
De ONCE publiceert ieder jaar hoe de opbrengst van haar loterijen wordt verdeeld. Dit zijn de cijfers over 2025.
| Bestemming | Per € 100 |
|---|---|
| Prijzen | € 56,80 |
| Lonen verkopers | € 22,30 |
| Beheer | € 9,80 |
| Sociale investering | € 8,90 |
| Overig | € 2,20 |
Overig omvat volgens de ONCE onder andere winstdeling voor personeel en speciale programma’s. Ook de lonen gaan voor een groot deel naar mensen met een beperking: veel ONCE-verkopers hebben er zelf een.
Waar wordt ONCE-geld concreet voor gebruikt?
Onderwijs
Ondersteuning van leerlingen en studenten met een visuele beperking, van jonge leeftijd tot de universiteit.
Zelfstandigheid
Training, revalidatie en begeleiding om zelfstandig te wonen en je te verplaatsen.
Geleidehonden
Opleiding en beschikbaarstelling van geleidehonden.
Technologie
Ontwikkeling van toegankelijke technologie en digitale hulpmiddelen.
Werk
Opleiding, banen en inclusie op de arbeidsmarkt.
Toegankelijke informatie
Braille, audioboeken en een digitale bibliotheek.
Fundación ONCE: ook voor andere beperkingen
Grupo Social ONCE richt zich niet alleen op blindheid en slechtziendheid. Via Fundación ONCE worden ook projecten gesteund voor mensen met andere lichamelijke, verstandelijke en zintuiglijke beperkingen.
In 2025 had Fundación ONCE € 154,5 miljoen beschikbaar. Daarmee werden 2.234 projecten van bijna 1.000 organisaties ondersteund, vooral rond opleiding, werk en toegankelijkheid.
Werk als kern van de sociale missie
Grupo Social ONCE was in 2025 de derde werkgever van Spanje. Werk voor mensen met een beperking is een belangrijk deel van het model.
| Grupo Social ONCE in 2025 | Aantal |
|---|---|
| Werknemers | 80.000 |
| Met een beperking | 47.000 (59%) |
| Banen elders | 13.204 |
Banen elders: werk voor mensen met een beperking dat de ONCE in 2025 bij externe organisaties realiseerde.
En El Gordo en La Primitiva?
De meeste bekende Spaanse loterijen vallen niet onder de ONCE, maar onder SELAE (Sociedad Estatal Loterías y Apuestas del Estado). Dat staatsbedrijf organiseert de Lotería Nacional, El Gordo, El Niño, La Primitiva, BonoLoto en EuroMillions.
Volgens SELAE gaan de winsten naar de Spaanse schatkist en dragen ze zo bij aan het algemeen belang. Daarnaast steunt SELAE zelf sociale, sportieve en culturele initiatieven.
El Gordo is dus geen ONCE-loterij. De opbrengst van El Gordo, El Niño en de Lotería Nacional wordt niet volgens het sociale model van de ONCE verdeeld.
ONCE en SELAE vergeleken
| ONCE | SELAE | |
|---|---|---|
| Soort | Publiekrechtelijke sociale organisatie | Staatsbedrijf |
| Doel | Inclusie van mensen met een beperking | Opbrengst voor de schatkist |
| Spellen | Cupón, Super Once, krasloten, Eurojackpot | El Gordo, El Niño, La Primitiva, BonoLoto, EuroMillions |
| Eigen zorg | Ja, kern van de organisatie | Nee |
Een sociaal doel maakt een lot nog geen donatie
Het maatschappelijke karakter van de ONCE maakt meespelen niet financieel verstandig of risicoloos. Een lot blijft een kansspel: de meeste deelnemers winnen geen grote prijs en meespelen kost geld. Van iedere € 100 gaat € 8,90 direct naar sociale doelen. Wil je vooral een goed doel steunen, dan is een rechtstreekse gift effectiever.
Speel voor je plezier, niet om geld te verdienen. Bepaal vooraf wat je wilt uitgeven en probeer verlies niet terug te winnen. 18+
Bronnen en verder lezen
Veelgestelde vragen over loterijen en goede doelen
Gaat al het geld van ONCE-loten naar goede doelen?
Nee. Het grootste deel gaat naar prijzen, lonen en beheer. In 2025 ging € 8,90 van iedere € 100 direct naar sociale investeringen.
Wat financiert de ONCE met loterijgeld?
Onder andere onderwijs, revalidatie, technologie, werk, geleidehonden en toegankelijke informatie.
Is El Gordo een goededoelenloterij?
Niet zoals de ONCE. El Gordo wordt georganiseerd door SELAE, waarvan de winst naar de Spaanse schatkist gaat.
Wat is Fundación ONCE?
Een stichting van de ONCE die projecten steunt voor mensen met allerlei beperkingen, vooral rond opleiding, werk en toegankelijkheid.
Valt de Eurojackpot in Spanje onder de ONCE?
Ja. De Eurojackpot wordt in Spanje door de ONCE aangeboden, EuroMillions door SELAE.
Is een lot kopen hetzelfde als doneren?
Nee. Je koopt een kansspel en maakt kans op een prijs. Slechts een deel van de opbrengst gaat naar maatschappelijke doelen.